خسرو شيريني:همانگونه كه مبرهن است، رشد بيانگر گسترش(افزايش) كمي امكانات اقتصادي و رفاهي، توليدات، راهها، سدها و... است و توسعه ناظر بر افزايش يا گسترش كيفي سطح اين امكانات و بطور كلي گسترش كيفي سطح زندگي است.

آنچه مسلم است اين است كه سرآغاز توسعه فنون اقتصادي و رفاهي هر جامعه، رشد و توسعه فرهنگي آن است، از آنجا كه جامعه (خصوصاً) شهري ايلام، نوخاسته بوده و روندهاي آن به شدت متاثر از ساختار ايلي و قبيله‌اي آن است، معضلات و مشكلات فرهنگي متعددي از جمله: خودكشي، ديگركشي، اختلافات منجر به ضرب و جرح و دعواهاي گروهي نوع روابط و... را تجربه مي‌نمايد. همچنين واضح است كه اين جريانات متاثر از چند عامل اساسي است از جمله: سابقه‌ي اندك مدنيت و همزيستي و همگرايي در بافت‌هاي شهري، محدوديت جغرافيايي( بن‌بست جغرافيايي و عدم تداخل و تاثير ساير فرهنگ‌ها در نتيجه) مدرنيته و تاثيرات آن بر باورهاي سنتي و در مواردي بهم زدن و تناقض با آن‌ها و....

بنابراين به نظر مي‌رسد كه اولويت  اساسي در حوزه‌ي رشد و توسعه استان ناظر بر اقدامات مجدانه و دقيق طي يك برنامه بلند مدت حساب شده و با استفاده از كارشناسان حوزه اجتماع‌‌دانان( جامعه‌شناسان و روان‌شناسان و...) مي‌باشد، كه در آن برنامه‌هاي فرهنگي متعدد(تبليغ از طريق رسانه‌هاي جمعي، نصب پلاكارد، بنر، توزيع بروشورها، برگزاري كلاس‌هاي آگاهي‌بخشي و مددرسان در مناطق شهري و روستايي در خصوص پيشگيري از مسائلي چون خودكشي، ديگركشي، نحوه‌ي حل مشكلات زندگي فردي و اجتماعي(مهارتهاي زندگي) وبهبود روابط و...، تلاش مستمر در جهت نهادينه كردن عادت استفاده از محصولات فرهنگي، مطالعه كردن و... در ميان مردم و فراهم نمودن زمينه‌هاي آن.

اما در حوزه توسعه‌ي ساختارهاي اقتصادي، شهري، روستايي، زيربنايي و روبنايي موارد زير ضروري به نظر مي‌رسد:

 

در حوزه شهري:

1- تعريض خيابانهاي شهر ايلام(مركز استان) و حل اساسي معضل ترافيك، زيرا در صورت ادامه‌ي چنين وضعي در آينده‌اي نزديك مسئله ترافيك شرايط اسفناك‌تري را پديد خواهد آورد كه تغييرات جزئي فعلي در مسيرها راه‌حل آن نخواهد بود.

2- توسعه امكانات اساسي شهري از جمله: كيفيت بخشي به خدمات اجتماعي( افزايش كيفيت فضاها و امكانات بيمارستاني و درمانگاهي، توسعه‌ي پاركها، فضاهاي سبز و مراكز تفريحي، افزايش كيفيت فضاهاي آموزش و فرهنگي، تنظيف معابر محلات و زيباسازي آنها.

3- تشكيل مجمع كارشناسان براي طراحي، هدايت، انجام و ساماندهي فعاليتهاي فرهنگي موردنياز در جهت ارتقاي سطح فرهنگي و مناسبات مردمي.

4- توسعه‌ي پاركهاي جنگلي و ايجاد امكانات اوليه در آنها (روشنايي، آب، محل‌هاي جمع‌آوري زباله، نصب علائم تبليغي و تشويق مناسب جهت استفاده بهينه از فضاهاي طبيعي استان، ساماندهي راههاي مواصلاتي، فضاهاي فوق الاشاره

 در حوزه روستايي:

1- تامين هرچه بهتر آب آشاميدني روستاها و نظارت دقيق بر بهداشت آن؛ 2- توسعه فضاهاي روستايي( ساماندهي معابر، ترميم و بهسازي راههاي روستايي، تامين منابع مورد نياز كشاورزي- ترويج و آموزش و حمايت جهت تغيير سريعتر كشاورزي سنتي كم‌بازده به كشاورزي مدرن و صنعتي؛ 3- توسعه فعاليتهاي فرهنگي در روستاها به مشابه شهرها( توجه به اوقات فراغت كودكان و نوجوانان، برگزاري كلاسهاي آموزشي و فرهنگي در جهت ارتقاء سطح فرهنگ روستائيان؛ 4- كمك در ايجاد كارگاههاي توليدي روستايي (از طريق ارائه تسهيلات، آموزش، هدايت و حمايت و نظارت؛ 5- كمك دولتي در خصوص تسطيح زمينهاي كشاورزي ناهموار و تامين منابع (آب كشاورزي و دامپروري)؛ 6- برنامه‌ريزي در جهت توسعه فعاليتهاي دامپروري در روستاها و مكانيزه كردن آن (ارائه تسهيلات به منظور ايجاد سالنهاي پرورش دام و طيور روستايي و فراهم نمودن امكانات مورد نياز ايجاد و گسترش آن.

 در خصوص توسعه كلي استان موارد زير پيشنهاد مي‌گردد:

1- بهبود و توسعه راههاي درون استاني و برون استاني( مواصلاتي )؛ 2- برنامه‌ريزي ميان مدت و بلند مدت در جهت تامين و توسعه آب استان با توجه به خشكسالي‌هاي فزاينده؛ 3- توسعه‌ي شهرك‌هاي صنعتي و سعي در راه‌اندازي منابع و كارگاههاي كوچك و زود بازده (نه به شيوه‌ي فعلي يا قبل آن بلكه از طريق آموزش، بازآموزي، حمايت و هدايت مناسب)؛ 4- افزايش سطح حمايت‌هاي اجتماعي و اقتصادي (توسعه بيمه‌هاي تامين اجتماعي، محصولات كشاورزي و دامي و...)؛ 5- توسعه‌ي فضاها و امكانات بيمارستاني و درماني؛ 6- توسعه فضاهاي شهري (آسفالت خيابانها، كوچه‌ها و معابر، توسعه فضاهاي سبز تفريحي، فعاليتهاي زيباسازي)؛ 7- بهبود روندهاي معماري و شهرسازي (خانه‌سازي و شهرسازي)؛ 8- توسعه‌ي مواردي مانند مسكن مهر و تغيير شيوه‌ي آن (ساخت خانه‌هاي ويلايي يا آپارتمانهاي با تراكم جمعيتي و خانواده كمتر ( حداكثر دو طبقه با فضاي مجزا) در سطح استان به دليل مشكلاتي كه در خصوص فرهنگ آپارتمان‌نشيني به طور كلي در ايران وجود دارد؛ 9- ايجاد جاذبه‌هاي توريستي مانند تله‌كابين- راه‌اندازي پاركهاي جنگلي داراي امكانات مسافرتي- توجه به آبشارها و مناظر طبيعي و فراهم آوردن امكانات استفاده از آنها؛ 10- توسعه‌ي فعاليتهاي بازرگاني (حل و فصل مسائل مربوط به گمرك مهران و گسترش فعاليتهاي آن)- ايجاد بازارچه مرزي؛ 11- توجه اساسي به مسئله اشتغال جوانان بوسيله‌ي توسعه‌ي كارگاههاي، صنايع بومي، توجه به بخش كشاورزي و دامپروري، حمايت‌هاي مالي مناسب، ارائه تسهيلات ارزان قيمت و در مواردي بلاعوض جهت توسعه فعاليتهاي اقتصادي اشتغال‌زا و توجه جدي به بومي گزيني؛ 12- ايجاد چاه‌هاي احصال آب در زمين‌هاي كشاورزي كم آب، يا بدون آب به كمك دولت بدون دريافت هزينه از مالكين به جهت حمايت و توسعه بخش كشاورزي و دامپروري استان؛ 13- ارائه حقوق و مزاياي مناسب با توجه به شرايط مرزي بودن و كمبود امكانات و پديده گردوغبار و گرفتاريهاي آن؛14-مقابله‌ي هرچه سريعتر با پديده‌ي گردوغبار (ريزگردها) تداوم اين پديده و گسترش روزافزون آن موجبات مهاجرت (حداقل عدم تمايل مردم به ماندگاري) از استان را فراهم مي‌آورد.