برگزاری یادواره مهران در تهران برایم یک آرزو بود
چند وقتي بود به دنبال كَسي بودم تا از خاطراتش در خصوص آزادسازي شهر مهران بگويد، تا از اين بگويد كه آزادسازی شهر مهران به منزله شکست استراتژی دفاع متحرک عراق بود، شکستی که رژیم عراق در گام اول خود با عدم موفقیت در تأمین اهداف مورد نظرش با آن روبرو شد و سرانجام با از دست دادن مهران، چشماندازی جدید از ناتوانی و ضعف این کشور در موضع آفند و پدافند ترسیم و نمایان گردید. به دنبال كَسي بودم تا بگويد كه مهران و ایلام به گردن نظام حق بزرگی دارند. بگويد كه حدود 6000 نفر در مهران به ملكوت پیوستهاند و خونشان در خاک مهران و قلاویزان برزمین ریخته شده است و بگويد خاک مهران همانند خاک کربلاست. تا يقين داشته باشد که هنوز هم تعدادی از شهدای گمنام در میان خاکریزهای قلاویزان، مظلومانه مدفون هستند. به دنبال كسي بودم كه از گزارش خبرگزاری فرانسه، بيبيسي و... در پی آزادسازی شهر مهران، برايمان بگويد، اما با هر عزيزي تماس ميگرفتم، يا نبود و يا درگير روزمرههاي زندگي شده بود، كَمكَم داشتم اين فكر را از ذهن خارج ميكردم كه چند روز پيش يكي از خبرگزاريهاي رسمي كشور خبر "همايش تجليل از فرماندهان، جانبازان و نخبگان ايلام" را روي خروجي خود قرار داد و در آن هم عكس همايش را كه در حال تجليل از افراد بودند به نمايش گذاشته بود، نمايندگان مردم استان در مجلس، معاون سياسي امنيتي استانداري ايلام، فرمانده سپاه اميرالمومنين (ع)، شهردار منطقه 3 تهران و حاج لطيف صادقي از جمله كساني بودند كه بر روي سن رفته بودند و از مدعوين تجليل ميكردند؛ به يكباره جرقهاي در ذهنم ايجاد شد و به ياد فعاليتهاي فرهنگي و خبري نفر آخر و البته عكسهايي كه از دوران جنگ گرفته بود، افتادم و يقين داشتم وي همان كسي است كه بتواند ما را در اين زمينه كمك كند، بلافاصله با ايشان تماس گرفتم و درخواست وقت مصاحبه تلفني كردم، بلافاصله و با اشتياق پذيرفت، در اين گفتگو سعي داشتهايم تا با حاج لطيف صادقي كه روزگاري در صدا و سيماي مركز ايلام، بنياد حفظ آثار و نشر ارزشهاي دفاع مقدس ايلام، شوراي شهر ايلام و مشاور استاندار ايلام به مردمان اين ديار خدمت ميكرد و اينك به عنوان يك ايلامي به عنوان فرماندار زاهدان در حال افتخار آفريني براي ايلاميان غيور است، در خصوص آزاد سازي مهران و اتفاقات پس از آن به گفتوگوي تلفني بنشينيم.
..:: سعيد بگنظري::..
حاج لطيف! چگونه شد كه شما در مراسم هفته پايداري ايلام در تهران، حضور پيدا كرديد؟
در روز مبعث پیامبر گرامی اسلام (ص) (نهم تیرماه) در حالی که به سمت مرز پاکستان در حرکت بودم، از طریق پیامک يكي از دوستان از برگزاری مراسم سالروز آزاد سازی مهران در شهر تهران مطلع شدم، كار جديدي بود و نظرم را جلب كرد، با اشتیاق فراوان وعلاقهمندی خاص، خودم را با اولین پرواز، به مراسم رساندم واحساس کردم که یکی از آرزوهای دیرینهام برآورده شده است و خاطرات سالهای حضور در بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس برایم تداعی و زنده شد.
اولين خاطرهاي كه پس از اين موضوع در ذهنتان نقش بست، چه بود؟
یادم هست که اولین مراسم سالروز آزاد سازی مهران در سال 1368 در میان خرابههای مهران از طرف لشکر11حضرت امیر(ع) با مسئولیت حاج ابراهیم صفرلکی که آن موقع مسئول بسیج لشکر بود برگزار شد؛ آن موقع20 سالم بود، در واحد بسیج لشکر در خدمت ایشان بودم، کارهای فرهنگی مراسم به عهده بنده بود.
مراسم را چگونه برگزار كردين؟
یک گروه سرود از بچههای آواره مهران که در سرطاف و شهرک هجرت زندگی میکردند را هماهنگ کرده بودم که با مینیبوس آنهارا با زحمت جمعوجور کردم و به مهران رساندم. تک خوان این گروه آقای شهاب عباسی بود که الان در امورمالی صدا وسیما مشغول است هر وقت ايشان را میبینم به یاد این قطعه خاطرهانگیز از سرود میافتم: ( مهاجر مهاجر - آواره برامه)، بچههای ده دوازده ساله بودند و اکثراً متولد مهران، سخنران این مراسم فرمانده نیرویزمینی وقت سپاه بود. فضای مهران در سال 68 ، همان فضای نظامی بود و شهر هنوز بازسازی نشده بود. مجری مراسم خود حاج ابراهیم صفرلکی بود و حاج حیدر محقق قاری و مداح.... حاجرضا سلطانی معاون فرهنگی و عقیدتی لشکر و سردار قربانی فرمانده لشکر بود. خلاصه اولین یادواره آزا دسازی مهران بعد از جنگ در چنین فضایی برگزار شد.
مردم هم در اين مراسم حضور داشتند؟
خير، صرفاً نیروهای سپاهو بسیج در آن حضور داشتند و تعدادی هم از کارکنان بنیاد مهاجرین و... زیراندازمان خاک، پذیرایی شربت با لیوان قرمزپلاستیکی زیر آفتاب و گرمای45 درجه در لابهلای درختان نیم سوخته خرما و اکالیپتوس، هیچ بازتاب خبری و رسانهای هم نداشت.
سالهاي پس از جنگ چطور؟ باز هم مراسم برگزار كرديد؟
در سالهای بعد با افتوخیز گاهاً پررنگ و گاهاً یک مراسم عادی كه بعضی اوقات هم در خور شأن مهران نبود، مراسمات سالروز آزادسازي شهر مهران برگزار شد. من افتخار داشتم که بعد از تأسیس بنیاد حفظ آثار و ارزشهای دفاع مقدس در استان ایلام، حدود ده سال این مراسم راپیگیری و مدیریت کنم.
مراسم امسال سالروز آزاد سازی مهران را چگونه دیدید؟
خوشحالم که این مراسم امسال از مهران و ایلام به پایتخت کشور رسیده که جای بسی تقدیرو خوشحالی است. برگزاری یادواره مهران در تهران برایم یک آرزو بود. به نظرم تا به حال دو مراسم پر رنگ در رابطه با مهران برگزار شده یکی همزمان با افتتاح شبکه استانی سیمای ایلام در سال82 و یکی هم این مراسم که در خور شأن این روز بزرگ و تاریخی است، که امیدوارم تداوم یابد و هر سال نسبت به سال قبل باعظمتتر برگزار شود.
شما مدتي هم در تيم عمليات كاوش حضور داشتيد، اگر خاطرهاي در اين زمينه داريد بفرمائيد!
یادم هست که در سال 74 در عملیات کاوش و جستجوی مفقودین در قلب قلاویزان یک جا حدود 70 شهید گمنام را دریک نقطه کاوش کردیم که متعلق به بچههای لشکر 41ثارا... کرمان بود. الان در آن نقطه یادمانی تحت عنوان نقطه ایثار بنا شده و مورد بازدید و زیارت کاروان راهیان نور است. همین یک مورد میتواند در جهت جذب توریسم جنگ مورد توجه قرار گیرد و معرف جایگاه مهران در دفاع مقدس باشد.
به نظر شما اهميت آزادسازي مهران براي ايران چه بود؟
اگر به بازتابهای خبری و رسانهای عملیات کربلای یک و آزاد سازی مهران در رسانههای خارجی مثل لوموندو
پيش و پس از آزادسازي مهران، دشمن دست به چه كاري در اين منطقه زد تا روحيهي سربازان ما را ضعيف كند؟
تاریخ مهران، تاریخ پرفرازو نشیبی است، به خصوص در مقطع جنگ 8 ساله مهران چندین بار مابین نیروهای خودی و عراقیها دستبهدست شده، یکبار در عملیات «چهلچراغ» توسط منافقین تصرف شده و خبرگزاریهای معروف دنیا و رسانههای بیگانه و به خصوص تلویزیون عراق، تصاویری از منافقین را در مهران به صورت مختلط زن و مرد پخش کرد که نیرو های آنها در شهر مهران برروی خودروهای تویوتا میچرخیدند و شعار میدادند. (امروز مهران، فردا تهران) که البته یک روز هم دوام نیاوردندو توسط نیروهای سپاه اسلام تارو مار شدند.
اين كارها چه اهميتي براي دشمن داشت؟
این حرکت بیشتر جنبه تبلیغی و روانی داشت چون همزمان خبرنگاران رسانههای گروهی جهان را با خود همراه داشتند، آنها آرزوی تصرف تهران را در سر میپروراندند. عزت و عظمت ایران اسلامی در حال حاضر مدیون فداکاری کسانی است که در مهران و قلاویزان و سایر نقاط عملیاتی غرب و جنوب، خونشان بر زمین ریخته شد كه نباید این موضوع فراموش شود.
حاج لطيف! به عنوان كسي كه از زمان جنگ تاكنون در عرصه فرهنگ استان ايلام حضور داشتهايد، چه پيشنهادي براي بهتر برگزار شدن اين مراسم در سالهاي آينده داريد؟
سالروز آزادسازی مهران و دهم تیر ماه میتواند به یک عنوان یک روز ملی چراغ راه توسعه و شکوفایی استان باشد.
امیدوارم که با تدبیر دوستان خوب سپاه پاسداران، بنیاد حفظ آثار و ارزشهای دفاعمقدس، رایزنی نماینده محترم ولی فقیه در استان و نمايندگان استان در مجلس شوراي اسلامي، گرامیداشت این روز بزرگ در محضر مقام معظم رهبری برگزار شود. وقتي كه حضرت امام (ره ) همان جملهاي را كه درباره آزادي خرمشهر ميگويد درباره مهران هم ميفرمايند اين نشاندهنده اوج و عظمت كار رزمندگان و همه مردم ايلام بوده است. پس همه ما بايد در اين راستا گام برداريم تا به جايي برسيم كه دهم تيرماه همه ساله همچون سوم خرداد ماه در ذهن مردم و مسئولان قرار بگيرد. ضمن اينكه به همين مناسبتها توجهي هم به شهر مهران و شهروندان آن صورت گرفته و غبار محروميت از چهره آنان زدوده ميشود.
علاوه بر مهران سایر نقاط استان در طول دفاع مقدس چقدر نقشآفرین بودند؟برای معرفی این نقاط و حوادث چقدر توفیق داشتهایم؟
اکثر مناطق ایلام مورد هجوم دشمن بود اما مهران و قلاویزان از ابتدا تا انتهای جنگ نقش خاص داشته است و همواره خبرساز؛ مثلاً بازپسگیری «میمک» به عنوان یک نقطه استراتژیک در ابتدای جنگ یک حماسه بیبدیل و جاویدان است که با همت عشایر و نیروهای ارتش و سپاه در تاریخ جنگ از درخشندگی خاص برخوردار است و در طول دفاعمقدس تثبیت شد که خدا رحمت کند مرحوم ولی محمد امیدی با اشعار کردی و حماسی در جهت ترسیم و معرفی آن نقش آفرین بودند یا مثلاً بمباران 15 خرداد 1361 ایلام، یک جنایت جنگی است که در طول تاریخ بشریت باید ثبت و تبلیغ شود. مردم درحال راهپیمایی مورد هجوم هواپیماها قرار گرفتند و بیش از 41 نفر شهید و 155 نفر زخمی شدند كه یادمان آن را در نبش فرمانداری ایلام مشاهده میکنید. همزمان با این روزجنوب لبنان، توسط رژیم صهیونیستی مورد هدف قرار گرفت که منجر به پیام تاریخی حضرت امام(ره) شد. بمباران زمين فوتبال چوار، بمباران آوارگان در روستای ماربره، بمباران کانون کارآموزی که آوارگان مهران در آن ساکن بودند، همهوهمه ناشی از مقاومت و ایستادگی مردم مظلوم ایلام در برابر دشمن بیرحم و تا دندان مسلح بود.
آیا در این رابطه اسنادی منتشر و یا در جایی مورد ثبت واقع شده؟
در حد توان و بضاعت استان، کارهایی انجام شده اما کافی نیست. همه این نقاط در مجموعه بنیاد حفظ آثار نقطهیابی و مورد ثبت قرار گرفته اما در خصوص معرفی آن خیلی موفق نبودهایم. ولی در خصوص فعالیتهای فرهنگی بنیاد در دهه70، کارهای ارزشمندی صورت گرفت که کنگره سراسری شعر دفاع مقدس در سال73 یا 74 از جمله آنهاست. در این مراسم اکثر چهرههای شعر و ادبیات مقاومت در سطح کشور گردهم آمدند. جناب آقای هاشمی در جایگاه ریاستجمهوری برای این کنگره پیام دادند که توسط آقای مهندس مهدی چمران قرائت شد. مجری برنامه آقای عبدالجبار کاکائی بود و شاعرانی همچون حمید سبزواری، مشفق کاشانی، شمس آل احمد، علیرضا قزوه، فرید اصفهانی، ظاهر سارايي ، بهروز یاسمی، بهروز سپیدنامه، محمدعلی قاسمی و سایر دوستان به شعرخوانی پرداختند و کتاب آن تحت عنوان (حماسه قلاقیران) چاپ و منتشر شد.
بازتاب خبري اين مراسم چگونه بود؟
دوشب در بهترین ساعات ممکن، کنگره روی آنتن شبکه دوسیما بود. این در حالی بود که هنوز شبکه استانی راهاندازی نشده بود و نوارهای ظبط شده را از طریق اتوبوس به تهران میفرستادیم و در آنجا با یک روز تأخیر پخش میشد. در مجموع شعرای استان، دین خود را نسبت به دفاع مقدس ادا کرده اند و در آسمان ادبیات مقاومت دارای جایگاه برجستهای هستند. یادم هست به دلیل عدم وجود مکان مناسب و هتل در خور شأن، قلعه والی را با امکانات سنتی تجهیز کردیم و شعرا در آنجا زیر سیاه چادر و اطاقهای قلعه اسکان دادیم؛ البته تنگنظریها، مشکل واقعی استان در همه زمینههاست.
امكانات و فضاي مراسم را چگونه مهيا كرديد؟
یادم هست یک بنده خدایی در خصوص هزینههای کنگره انتقاد داشت که آقای مهندس آزاد «معاون عمرانی وقت استانداری كه همزمان مسئول بنیاد بود» در پاسخ به ايشان گفت: میخواهيم به اندازه قیمت یک موشک کاتیوشا برای این کنگره هزینه وایلام را معرفی کنيم. این یکی از کارهای تاریخی و ماندگار بود که بامشارکت استانداری و بنیاد انجام شد که بنده افتخار دبیری آن را برعهده داشتم.
يعني همان يك كنگره براي معرفي جنگ در ايلام كافي بود؟ برنامهي ديگري را اجرا نكرديد؟
خير، همان كافي نبوده و نخواهد بود، يك بار هم با دعوت از بچههای خوب روایت فتح، یک برنامه 7-8 قسمتی از حوادث دفاع مقدس تحت عنوان (ایلام، روایت پایداری) در استان تهیه و تدوین که در شبکه اول سیما پخش شد و بازتابهای خوبی داشت. آلبوم تصویری "ایلام حدیث پایمردی" در حد و زمان خود، مستندی از مقاومت در ایلام هست که امیدوارم توان تجدید چاپ آن را داشته باشم.
حرف آخر!
ايلام و تاريخ آن داراي برگهاي زرين فراواني است اما سالهاي دفاع مقدس و حماسههايي كه مردم اين ديار خلق كردند قطعا يكي از درخشانترين اوراق آن است، 8 سال جنگ، ایلام را در رسانهها معرفی کرد. پس برای معرفی ایلام و مهران باید یادها و خاطرهها را زنده نگهداریم و تاریخ ایلام را در جنگ بازخوانی و بازنویسی کنیم و از این محمل برای توسعه استان، بیشترین بهره را ببریم.
از گفتگوی صمیمانه شما متشکریم!
من هم از شما سپاسگذارم؛ اين گفتگو مرا به روزهايي برد كه شايد ديگر تكرار شدني نباشند، روزهايي كه همه عشق بود و ايثار و از خودگذشتگي، مرور هرچند وقت يكبار اين خاطرات سبب بازيابي همان روحيه شده و ما را در راه خدمت بيشتر به مردماني كه همواره نمونه و بينظير بودهاند راغبتر ميكند.
منتظر شما هستیم...